Secular Psalms

Een interview met Dave Douglas over zijn nieuwste compositie / door Karel Van Keymeulen

De Amerikaanse jazztrompettist Dave Douglas heeft iets met het Lam Gods. Haar onuitputtelijke rijkdom zette hij het voorbije jaar om in zijn compositie Secular Psalms. Een ode aan Gent en haar meesterwerk, over pure schoonheid en ons soms harde bestaan.

Jazztrompettist Dave Douglas komt al naar Gent sinds eind jaren tachtig. Elke keer brengt hij het Lam Gods een bezoek. ‘Als het veelluik dicht is oogt het vooral grijs, maar wanneer die deuren openen, krijg je een explosie van kleuren. BOEM’, vertelt hij.

Na het schrijven van de compositie Flemish Primitives in 2002 voor het Ictus Ensemble, begon hij nog veel intenser naar de Vlaamse primitieven en de wereldberoemde polyptiek te kijken. De opdracht van de Handelsbeurs om er een compositie van te maken voor het Van Eyckjaar beschouwt hij dan ook als een eer.

Je noemt de compositie Secular Psalms ofte ‘seculiere psalmen’. Wijst dit erop dat je het werk niet alleen als religieus ziet?

‘Inderdaad, voor mij gaat het niet alleen over religie. Seculier wil zeggen ‘voor iedereen’. Ik gebruik wel de religieuze liedvorm psalm als verwijzing naar verdriet, hoop en de menselijke nood aan elkaar. Het Lam Gods is zo rijk, zo verhalend. Jan en Hubert Van Eyck gaven niet alleen commentaar op spiritualiteit en de menselijke conditie, maar ook op de kunstvorm an sich en de praktijk van hun eigen leven.’

Hoe spreekt het schilderij tot jou?

‘Voor mij gaat het over schoonheid en het bestaan. Het is mysterieus, lyrisch en spiritueel. Op de panelen zie je verschillende groepen mensen bij elkaar. Armen en rijken, muzikanten, pelgrims, aanbidders, krijgers, rechters. Heilige figuren worden op een zeer esoterische wijze getoond. 

Mijn eerste blik op het werk richt zich altijd op de vochtige, koude stenen kamer met aartsengel Gabriel en de maagd Maria. Hij geeft haar de boodschap van God door dat hij haar heeft uitverkoren om de moeder van zijn zoon te worden, en zij zegt: ‘Ok, goed’. Heel stoïcijns en filosofisch.'

Een van de musici uit de groep vroeg me waarom ik zoveel tijd aan deze opdracht besteedde. Maar hoeveel tijd denk je dat Van Eyck in zijn werk stak?

Hoe begin je aan een compositie over een dergelijk rijk werk?

‘Ik bestudeerde de muziek van Guillaume Dufay (1397-1474) die wellicht bevriend was met Jan Van Eyck, gezien ze beiden tot het hof van Filip Van Bourgondië behoorden. Daarnaast vond ik ook een gedicht van Christine de Pizan, een Franstalige schrijfster uit die tijd. Mijn sound doet denken aan Dufay en ik gebruik wat van zijn compositorische technieken, maar het blijft hedendaagse muziek. 

Een van de musici uit de groep vroeg me waarom ik zoveel tijd aan deze opdracht besteedde. Maar hoeveel tijd denk je dat Van Eyck in zijn werk stak?’

We hebben misschien dierbaren verloren maar toch gaan we door. Dat is de boodschap.

Was de pandemie van grote invloed op je compositie?

'Beslist, daardoor werd het dieper en meer persoonlijk. Ik besefte dat we een hele tijd niet meer samen zouden zijn. Met de andere musici, verspreid over de wereld, ging ik vaak in dialoog. Het duurde uiteindelijk meer dan een jaar om het album af te maken.

Voor het eerst zal ik zingen, naast Berlinde Deman. Daarvoor schreef ik mijn conclusie. Van Eyck maakte Het Lam Gods niet lang nadat de pest ravages aanrichtte in Europa. Wat later begon Maarten Luther met zijn reformatie.'

Waarover gaat je besluit?

'Over onszelf, waarom we muziek maken, over onze vreugde en onze pijn. Ook Black Lives Matter en de Amerikaanse verkiezingen, waarvoor ik me sterk heb ingezet, sijpelden binnen. We zaten immers met leiders die ons naar een ongeziene crisis hebben geleid. We hebben misschien dierbaren verloren maar toch gaan we door. Dat is de boodschap.'

Benieuwd naar het concert?

Met Dave Douglas (VS - trompet), Tomeka Reid (VS - cello), (BE - drums), Marta Warelis (PL - piano, harmonium), Frederik Leroux (BE - gitaren, luit, banjo), Berlinde Deman (BE - tuba, serpent, stem)

    Een productie van de Handelsbeurs in coproductie met Jazz Brugge, November Music en Jazz fest Berlin met de steun van Stad Gent en Baloise Insurance.

    Gepubliceerd op do 16.09.21

    Andere muziekliefhebbers ontdekten ook volgende concerten:

    jazz

    Nieuwe muziek voor Van Eyck / Een productie van de Handelsbeurs

    do04.11.2120u15