De zussen Boulanger

De oudste zus werd 92 jaar, de jongste slechts 24. Maar zowel Nadia als Lili Boulanger heeft muziekgeschiedenis geschreven. Al wordt dat makkelijk vergeten – een lot dat ze delen met veel componerende vrouwen. ‘Sinds mijn studie bij Nadia heb ik geen noot geschreven die niet door haar was beïnvloed’, aldus Philip Glass in zijn memoires.

Lili en Nadia Boulanger

Sinds jaar en dag is de Prix de Rome een prestigieuze aanmoedigingsprijs voor jonge kunstenaars. Grootvader Boulanger won hem in 1797, de vader deed dat in 1835. In 1908 strandde Nadia Boulanger (1887- 1979) ‘slechts’ op de tweede plaats. 

Lili Boulanger (1893-1918) ging in 1913 de geschiedenis in als de eerste vrouw die de prijs won. Haar cantate Faust et Hélène werd de revelatie van het jaar. Claude Debussy prees haar fenomenale talent. 

Datzelfde talent werd al vroeg opgemerkt door huisvriend Gabriel Fauré. Lili kreeg privéles harmonie, piano, cello, viool en harp. Later volgde ze bij haar zus aan het conservatorium van Parijs compositie. Ze wilde immers die Prix de Rome winnen. Niet evident voor een meisje dat sinds haar tweede kampte met ernstige gezondheidsproblemen.

Van de villa naar Parijs

Aan de prijs was een verblijf in de Villa Medici in Rome verbonden. In 1914 arriveerde ze er, later dan gepland door haar verder verslechterende gezondheid. 

Toen de Villa ingevolge de oorlog gesloten werd, keerde ze terug naar Parijs waar ze samen met haar zus het Comité franco-américain du Conservatoire national oprichtte, een netwerk voor musici dat steun kreeg vanuit Amerika. Dat zou bepalend blijken voor Nadia’s latere carrière.

Het einde tegemoet

In 1916 kreeg Lili te horen dat ze nog maar twee jaar te leven had. Haar laatste werken dicteerde ze van op haar ziekbed aan haar zus. De opera La princesse Maleine, op tekst van Maurice Maeterlinck, bleef onafgewerkt. 

Veel van Lili’s werken, zoals de Trois Morceaux voor piano, klinken vrij impressionistisch. Al waren de Boulangers vroom katholiek, net als Debussy en Ravel stonden ze open voor oosterse invloed. Lili componeerde ook machtig orkestwerk, zoals Pie Jesu, waarvan het nauwelijks te bevatten is dat het geschreven is door een jong en ziek meisje.

Nadia naar de top

Na de dood van Lili deed Nadia er alles aan om de muziek van haar zus te verspreiden. Uitvoeringen van haar eigen composities heeft ze nooit aangemoedigd. ‘Als er één ding is waarvan ik zeker ben, dan is het dat mijn muziek nutteloos is’, zei ze tegen Fauré. 

Na haar deelname aan de Prix de Rome ondernam Nadia concertreizen tot in Rusland met haar mentor Raoul Pugno. Ze deed er van zich spreken als ‘eerste’ vrouwelijke dirigente, al had ze voorgangsters zoals Clara Schumann. Na de dood van Pugno legde ze zich toe op het lesgeven. 

Ze had er vooral Amerikaanse studenten, zoals Leonard Bernstein en Philip Glass. Ook Ástor Piazzolla en Daniel Barenboim volgden les bij de legendarische pedagoge.

Na de dood van Lili deed Nadia er alles aan om de muziek van haar zus te verspreiden. Uitvoeringen van haar eigen composities heeft ze nooit aangemoedigd. ‘Als er één ding is waarvan ik zeker ben, dan is het dat mijn muziek nutteloos is’, zei ze tegen Fauré. 

Na haar deelname aan de Prix de Rome ondernam Nadia concertreizen tot in Rusland met haar mentor Raoul Pugno. Ze deed er van zich spreken als ‘eerste’ vrouwelijke dirigente, al had ze voorgangsters zoals Clara Schumann. Na de dood van Pugno legde ze zich toe op het lesgeven. 

In de École normale de musique de Paris was ze de rechterhand van Igor Stravinsky. In 1921 richtte ze in Fontainebleau mee het Conservatoire américain op. Ze had er vooral Amerikaanse studenten, zoals Leonard Bernstein en Philip Glass. Ook Ástor Piazzolla en Daniel Barenboim volgden les bij de legendarische pedagoge. 

In de Handelsbeurs

Het valt toe te juichen dat de zussen stilaan herontdekt worden. Het Duitse Boulanger Trio, te gast in de Handelsbeurs, laat zich expliciet inspireren door hun uitzonderlijke persoonlijkheden en compromisloze toewijding aan de muziek.

DO 30.01 Boulanger Trio (pianotrio)
Met werk van Lili en Nadia Boulanger, aangevuld met pianotrio’s van Fauré, Glass en Saint-Saëns

  • Dit concert maakt deel uit van een reeks met drie concerten in het abo duo/trio

Een artikel van Veerle Janssens dan verscheen in de maandbrochure.

Gepubliceerd op zo 01.12.19

Andere muziekliefhebbers ontdekten ook volgende concerten:

€7 voor studenten
klassiek

Muziek van o.a. L. Boulanger, N. Boulanger, G. Fauré, P. Glass en C. Saint-Saëns

do30.01.2020u15